Shqipëria Ndërton Qendrën e Parë të të Dhënave

Shqipëria po bën një hap historik në infrastrukturën dixhitale. Një investim prej 100 milionë eurosh po sjell qendrën e parë të të dhënave (data center) në vend — një objekt që do të transformojë jo vetëm mënyrën se si ruhen dhe përpunohen të dhënat në rajon, por edhe pozicionimin e Shqipërisë si një destinacion serioz për investimet teknologjike ndërkombëtare. Prapa këtij projekti qëndron Albania Data Center (ADC), një kompani me mbështetje izraelite që ka zgjedhur pikërisht Shqipërinë si bazën e operacioneve të saj në Evropën Juglindore.

Një Projekt 100 Milionë Eurosh me Teknologji Nvidia

ADC, e cila është në pronësi të Happy Technologies (80%) dhe kompanisë konsulente DIT (20%), ka planifikuar ndërtimin e një qendre me kapacitet fillestar prej 32 megavatësh (MW). Por ambiciet nuk ndalen këtu — objekti është projektuar me mundësinë e zgjerimit deri në 100 MW në fazat e ardhshme. Kjo e bën atë një nga investimet më të mëdha teknologjike që ka parë ndonjëherë Shqipëria.

Ajo që e dallon këtë projekt është teknologjia në zemër të tij. Qendra do të ndërtohet mbi platformën Nvidia Robin, një teknologji e avancuar e procesorëve grafikë (GPU) që përdoret gjerësisht për përpunimin e inteligjencës artificiale (AI) dhe mësimit të makinës (ML). Për ata që nuk janë të njohur me termin, GPU-të janë “truret” e kompjuterëve që kryejnë llogaritje të ndërlikuara me shpejtësi marramendëse — dhe janë thelbësore për çdo gjë, nga trajnimi i modeleve të AI deri te përpunimi i të dhënave masive.

Pajisje rrjeti dhe servera modernë me ndriçim blu në një qendër të dhënash Infrastruktura e serverëve është themeli i ekonomisë dixhitale moderne

Ku Po Ndërtohet dhe Kush Po Financon?

Lokacioni i zgjedhur është Zona e Lirë Ekonomike TEDA, një zonë e re industriale në veriperëndim të Tiranës. Kjo nuk është rastësi. Zonat e lira ekonomike ofrojnë avantazhe fiskale dhe rregullatore që e bëjnë investimin më tërheqës — nga lehtësirat tatimore deri te infrastruktura e dedikuar. Sipas kryetarit të Bashkisë së Tiranës, Erion Veliaj, zona pritet të gjenerojë 5,000 deri 7,000 vende pune të mirëpaguara.

Financimi është po aq mbresëlënës. ADC ka siguruar një linjë kredie nga Banka Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH), e cila mbulon 75% të kostos totale të projektit. Mbështetja e BERZH-it nuk është thjesht financiare — ajo sinjalizon besimin e institucioneve ndërkombëtare te klima e investimeve në Shqipëri.

Edhe para përfundimit të ndërtimit, qendra ka arritur të sigurojë tre klientë të rëndësishëm: kompaninë shqiptare të teknologjisë Infosoft, një kompani gjermane të specializuar në ruajtjen e të dhënave, dhe një institucion qeveritar shqiptar.

Përse Shqipëria? Avantazhi i Energjisë së Pastër

Një pyetje e natyrshme lind: përse një kompani izraelite do të ndërtonte qendrën e saj të të dhënave në Shqipëri dhe jo në një treg më të zhvilluar? Përgjigja qëndron kryesisht te energjia.

Shqipëria është një nga vendet me përqindjen më të lartë të energjisë së rinovueshme në Evropë. Rreth 98% e energjisë elektrike prodhohet nga hidroenergjia — një rekord në kontinent. Për një qendër të dhënash, kjo do të thotë furnizim me energji të pastër (e “gjelbër”) me kosto relativisht të ulët. Çmimi industrial i energjisë elektrike në Shqipëri është rreth 0.14 euro/kWh, ndjeshëm më i ulët se mesatarja europiane.

Qendrat e të dhënave janë ndër konsumatorët më të mëdhenj të energjisë në botë. Duke operuar me hidroenergjinë shqiptare, ADC mund të ofrojë shërbime “cloud të gjelbër” — një avantazh gjithnjë e më i rëndësishëm për kompanitë europiane që duhet të përmbushin standardet e qëndrueshmërisë mjedisore.

Rafte serverësh me kabllo dhe pajisje rrjeti në një qendër të dhënash Serverët dhe infrastruktura e rrjetit janë zemra e çdo qendre të dhënash moderne

Një Pjesë e Strategjisë më të Gjerë Dixhitale

Ky investim nuk vjen i izoluar. Ai përshtatet me Agjendën Dixhitale të Shqipërisë 2022-2026, strategjinë kombëtare për transformimin dixhital. Qeveria shqiptare ka ndërmarrë hapa ambiciozë në këtë drejtim, duke përfshirë bashkëpunimin me Inetum Consulting për zhvillimin e një strategjie kombëtare të AI, me vizionin për ta kthyer Shqipërinë në një qendër europiane të inteligjencës artificiale të gjelbër.

Në janar 2025, Shqipëria bëri histori duke prezantuar Diella-n, një sistem AI të integruar në platformën e-Albania — duke u bërë vendi i parë në botë që emëroi një “ministër” me inteligjencë artificiale. Ndërkohë, planifikimi i identitetit dixhital kombëtar (Digital ID) për vitin 2026 tregon se transformimi dixhital po përparon në çdo front.

Çfarë do të Thotë Kjo për Shqipërinë?

Efektet e kësaj qendre do të ndihen gjerësisht. Së pari, bizneset shqiptare nuk do të kenë më nevojë të mbështeten te serverët e huaj për ruajtjen e të dhënave — kjo sjell shpejtësi më të lartë, kosto më të ulëta dhe pavarësi më të madhe dixhitale. Së dyti, prania e një qendre të nivelit ndërkombëtar tërheq investitorë të tjerë në sektorin e teknologjisë. Së treti, krijohen qindra vende pune të specializuara — nga inxhinierët e rrjetit deri te teknikët e mirëmbajtjes.

Natyrisht, ekzistojnë edhe sfida. Varësia e Shqipërisë nga hidroenergjia e bën të prekshme ndaj ndryshimeve klimatike — një verë me thatësirë mund të ndikojë furnizimin me energji. Gjithashtu, boshllëku i aftësive dixhitale mbetet i thellë dhe do të duhet trajnim intensiv i fuqisë punëtore.

Megjithatë, hapi i parë është bërë. Me një investim 100 milionë eurosh, teknologji Nvidia, financim nga BERZH dhe energji të pastër hidrike, Shqipëria nuk po flet thjesht për transformim dixhital — po e ndërton atë, server pas serveri.