Buxheti i Shqipërisë për vitin 2026 arriti në 886.8 miliardë lekë, rreth 31.9% e PBB-së, duke shënuar një rritje prej afërsisht 55 miliardë lekësh krahasuar me planin e rishikuar të 2025. Parlamenti miratoi buxhetin me 81 vota në favor dhe 16 kundër, duke vendosur shtyllat kryesore: reforma e pensioneve, arsimi, pagat dhe shëndetësia.
Por më tej se shifrat, ky buxhet përfaqëson një strategji ambicioze. PBB-ja e Shqipërisë në fund të vitit 2024 arriti në 25 miliardë euro, dhe objektivi i qeverisë është që ky tregues të arrijë 35 miliardë euro deri në 2030. Pyetja që mbetet — a janë ky rritje realiste, dhe çfarë do të thotë kjo për biznesin shqiptar, investitorët dhe qytetarët e zakonshëm?
Reforma e Pensioneve - Numrat Konkretë
Reforma e pensioneve është bërthama e buxhetit 2026, me rritje graduale që zgjaten për tre vjet duke filluar nga 1 janari 2026. Nga janari 2026 deri në dhjetor 2029, pensionet do të rriten çdo muaj, një ndryshim strukturor që ndikon rreth 700,000 pensionistë në të gjithë vendin.
Rritjet specifike janë:
- Pensioni urban me punë të plotë: +1,800 lekë
- Pensioni urban me punë të pjesshme: +800 lekë
- Pensioni rural: +1,000 lekë
- Pensioni familjar: +700 lekë
Reforma e pensioneve prek 700,000 pensionistë shqiptarë
Për një pensionist urban me punë të plotë që merr aktualisht 18,000 lekë në muaj, kjo do të thotë 19,800 lekë në fillim të 2026, dhe rritje progresive deri në afërsisht 24,000 lekë deri në fund të 2028. Në terma vjetorë, kjo përkthehet në rreth 6,000 lekë më shumë në vit — jo një transformim dramatik, por një përmirësim i ndjeshëm për kategori me të ardhura të ulëta.
Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit ka njoftuar se brenda vitit 2026, skema e pensioneve pritet të reformohet me qëllim rritjen e qëndrueshmërisë dhe rentabilitetit. Kjo do të thotë se ndryshimet nuk janë vetëm në pagesa, por edhe në strukturën e financimit afatgjatë — një detaj kritik për qëndrueshmërinë fiskale.
Rruga drejt €35 Miliardë - Realizëm apo Ambicie?
Projektimi i qeverisë është që ekonomia shqiptare të arrijë 35 miliardë euro deri në 2030. Nga 25 miliardë euro në 2024 në 35 miliardë euro në 2030 — kjo përkthehet në një rritje prej 40% në gjashtë vjet, ose rreth 6.7% rritje vjetore.
Por a është kjo realiste? PBB reale projektohet të rritet me 3.5% në 2025 dhe 3.6% në 2026, sipas FMN. Kjo është larg nga 6.7% e nevojshme për të arritur objektivin.
Diferenca shpjegohet nga tre faktorë:
- Rritja nominale kundrejt asaj reale — inflacioni dhe përmirësimi i çmimeve të mallrave eksportuese ndikon në PBB nominale
- Rritja e investimeve të huaja direkte — IHD arriti në 1.6 miliardë dollarë në 2023, një rritje 13.6% vit pas viti
- Zhvillimi i sektorëve me vlerë të shtuar — veçanërisht turizmi dhe sektori i TIK
Sektori i teknologjisë së informacionit dhe komunikimit është bërë një nga kontribuesit më të rëndësishëm në rritjen e PBB-së, me investime në parqe teknologjike si Durana Tech Park në Durrës që synon të krijojë 5,000 vende pune të reja.
Inflacioni dhe Politika Monetare - Balancimi Delikat
Banka e Shqipërisë mban normën bazë të interesit në 2.5% që nga janari 2026, me normat e kredisë gjatë natës dhe depozitës në 3.5% dhe 1.5%, përkatësisht.
Inflacioni projektohet të rritet gradualisht nga 2.2% në 2025 në 3% në gjysmën e dytë të 2026, i nxitur nga një treg pune i ngushtë dhe rritje të pagave. Për një familje mesatare shqiptare që shpenzon 50,000 lekë në muaj për ushqim dhe shërbime bazë, inflacioni 3% do të thotë një rritje prej 1,500 lekë në muaj — ose 18,000 lekë në vit.
Balancimi është delikat. Norma aktuale e politikës prej 2.5% dhe qëndrimi monetar afër neutralitetit është i përshtatshëm, sipas FMN. Por nëse efektet e raundit të dytë nga rritja e pagave janë më të forta se sa pritej, Banka e Shqipërisë mund të duhet të rrisë normat.
Për bizneset që marrin kredi, kjo do të thotë kosto më të larta të financimit. Për ata që eksportojnë, një lek më i fortë (rezultat i normave më të larta) do të thotë konkurrencë më e vështirë. Për konsumatorët, do të thotë depozita më tërheqëse, por edhe hua më të shtrenjta.
Investitorët dhe bizneset monitorojnë ngushtë politikat fiskale dhe monetare
Investimet e Huaja - IT dhe Më Tej
Parku Teknologjik Durana në Durrës u hap në prill 2025 dhe synon të tërheqë biznese të huaja IT, të mbështesë ndërmarrje të reja IT dhe nomadë dixhitalë, duke krijuar 5,000 vende pune të reja. Ndërtimi i TEDA Kashar në Tiranë është në vazhdim, me përfundim të pritshëm në mars 2026.
IHD në Shqipëri arriti në 1.1 miliardë euro në nëntë muajt e parë të 2024, me një rritje prej 56 milionë eurosh krahasuar me të njëjtën periudhë në 2023. Investimet e huaja synojnë kryesisht industritë nxjerrëse, sektorin e energjisë, bankat dhe sigurimet, teknologjinë e informacionit dhe komunikimit, dhe pasuri të paluajtshme.
Por ka një boshllëk. Ndërkohë që sektori i TIK-ut ka rritur në rajon, IHD e lidhur me teknologjinë mbetet e ulët, duke theksuar një mungesë në investimin dixhital dhe inovacionin. Kjo është një mundësi e humbur — Shqipëria ka një popullsi të re, të arsimuar dhe që flet gjuhë të huaja, por ende nuk po tërheq investime të mëdha në zhvillimin e softuerit, qendrat e të dhënave ose inovacionin teknologjik.
Ligji për Investimet Strategjike u zgjat deri në dhjetor 2026, duke ofruar stimuj dhe procedura administrative të përshpejtuara si për investitorët e huaj ashtu edhe për ata vendas. Por stimujt vetëm nuk mjaftojnë — infrastruktura, rregullimi dhe cilësia e institucioneve luajnë rol të barabartë.
Sfidat - Çfarë Nuk Tregojnë Numrat
Pavarësisht nga ambicia, ka sfida reale që buxheti nuk i adresson plotësisht:
Produktiviteti i ulët: Produktiviteti mbetet i frenuar, me të ardhura për frymë në vetëm një të tretën e nivelit të BE-së, dhe boshllëqet e reformave në kapitalin njerëzor, qeverisjen dhe rregullimin e biznesit janë të gjera.
Varësia nga turizmi: Rritja ekonomike është e nxitur shumë nga turizmi, një sektor shumë i ndjeshëm ndaj goditjeve të jashtme. Diversifikimi është thelbësor.
Tregu i punës: Një treg pune i ngushtë dhe pagat në rritje mund të çojnë në presione inflacioniste, duke detyruar Bankën e Shqipërisë të rrisë normat.
Borxhi publik: Ndërkohë që borxhi publik mbetet i menaxhueshëm, buxheti 886 miliardë lekë kërkon financim — pjesërisht nga taksat, pjesërisht nga borxhi. Qëndrueshmëria fiskale kërkon disiplinë.
Çfarë Kjo Do të Thotë për Biznesin Shqiptar
Për sipërmarrësit dhe bizneset e vogla e të mesme, buxheti 2026 bart mesazhe të përziera:
Lajmi i mirë:
- Rritja ekonomike e qëndrueshme 3.6% krijon kërkesë më të madhe
- Investimet publike në infrastrukturë hapin mundësi për kontrata
- Normat e ulëta të interesit (2.5%) mbajnë koston e kredisë të përballueshme
Lajmi i keq:
- Inflacioni 3% rrit koston e lëndëve të para dhe pagave
- Konkurrenca për punëtorë të kualifikuar po intensifikohet
- Presioni tatimor mund të rritet për të financuar shpenzimet publike
Strategjia: Bizneset që investojnë në automatizim, zhvillimin e aft ësive të stafit dhe zgjerimin e eksporteve do të jenë më të pozicionuara për të përfituar. Ata që varen nga modelet tradicionale me kosto të ulët do të luftojnë.
Treguesit që Duhen Monitoruar
Ndërsa viti 2026 zhvillohet, disa tregues kyç do të tregojnë nëse ekonomia shqiptare është në rrugë për objektivin €35 miliardë:
- IHD tremujore — a vazhdon të rritet investimi i huaj, veçanërisht në TIK?
- Norma e inflacionit — a qëndron brenda 3%, apo efektet e pagave e shtyjnë më lart?
- Vendet e punës në sektorin privat — a po krijon ekonomia vende pune cilësore, apo vetëm punë me paga të ulëta?
- Eksportet e IT-së — a po rritet sektori më me vlerë të shtuar të ekonomisë?
- Normat e kursimit dhe investimit — a po investojnë shqiptarët në ekonominë e tyre, apo po dërgojnë para jashtë?
Vendimi i ardhshëm i Bankës së Shqipërisë për normën bazë, që pritet në muajt e ardhshëm, do të tregojë nëse ky trend i rritjes së kontrolluar vazhdon apo nëse presionet inflacioniste kërkojnë ndërhyrje.
Buxheti 2026 nuk është thjesht një dokument financiar — është një vision për Shqipërinë që qeveria dëshiron të ndërtojë. Nëse ai vision materializohet varet nga ekzekutimi, disiplina fiskale, dhe aftësia për të tërhequr investime prodhuese, jo vetëm konsumatore. Numrat janë ambiciozë. Pyetja mbetet — a janë edhe realiste?