Nga sallat e mbushura plot në vitet ‘70 deri te ringjalljes së viteve 2000, basketbolli shqiptar po kalon nëpër një periudhë transformimi. Superliga 2025-2026 ka sjellë ndeshje të ngushta, rekorde të reja, dhe një gjë që mungonte prej vitesh — atmosferë në tribunë.
Beselidhja mbizotëron, por kampionati është më konkurues se kurrë
Beselidhja udhëheq Superligën me rekord perfekt 9-0, por kjo sezonë është tregues i diçkaje më të madhe se thjesht dominimi i një ekipi. Tirana me 8-1 dhe Apolonia me të njëjtin bilanc po i mbajnë presionin liderëve. Çdo javë tjetër, rezultatet befasojnë.
Në Raundin e dytë të sezonit rregullt, Apolonia i dha humbjen e parë Teutës dhe ruajti pozicionin në krye, duke dëshmuar se edhe skuadrat që mbeten prapa Beselidhjes po luftojnë me dhëmbë. Teuta (6-3) dhe Vllaznia (6-3) janë në ndjekje, ndërsa ekipe si Kamza, Skënderbeu dhe Elbasani po provojnë të thyejnë hierarkinë.
Superliga shqiptare po sjell ndeshje gjithnjë e më konkurruese
Ajo që e dallon këtë sezon nga të shkuarat është intensiteti. Diferencat e pikëve janë të vogla, çdo ndeshje vendos. Kjo nuk është më liga ku njëri ekip mbizotëron për muaj të tërë — është ligë ku çdo javë mund të sjellë befasi.
Rrënjët e thella — basketbolli ishte këtu para se të lindnin shumica prej nesh
Shqipëria është një nga vendet e para që adoptoi basketbollin menjëherë pas Luftës së Parë Botërore. Sporti u përhap shpejt, dhe deri në shtator 1945, u krijua Komiteti Kombëtar i Basketbollit. Në 1946, Federata Shqiptare e Basketbollit themeloi ligën — një nga më të vjetrat në Ballkan.
Shqipëria nuk ishte vetëm spektatore. Ne morëm pjesë në EuroBasket 1947 në Pragë, Çekosllovaki, pak kohë pasi u bashkuam me FIBA. Pastaj përsëritëm pjesëmarrjen në 1957. Për një vend të vogël, kjo ishte deklaratë — basketbolli ishte sport kombëtar.
Deri në vitet ‘70, pothuajse çdo qytet shqiptar kishte palestër ose fushë basketbolli. Në Tiranë, Durrës, Shkodër, Vlorë — nëse kishte shesh, kishte kosh. Gjeneratat u rritën me topin në dorë.
Vitet e errëta dhe ringjallja e viteve ‘90
Pas rënies së komunizmit, basketbolli shqiptar kaloi një periudhë të vështirë. Infrastruktura u neglizhua, klube u shpërbënë, lojtarë emigruan. Por në mesin e viteve 1990, filloi ringjallija — qytete të ndryshme rivendosën ekipet dhe investuan në rindërtimin e sportit.
Tani, në 2026, basketbolli është zyrtarisht sporti i dytë më popullor në Shqipëri pas futbollit. Dhe ndryshe nga futbolli, ku dominimi është i qartë, basketbolli ofron lojë më të hapur — çdo ekip ka shansë.
Atmosfera po rikthehet në palestrat shqiptare
Fushat e basketbollit janë të zakonshme në zonat urbane, dhe sporti po integrohet gjithnjë e më shumë në shkolla dhe programe komunitare. Ka një gjeneratë që po rritet me basketbollin si alternativë reale ndaj futbollit — diçka që 20 vjet më parë ishte e paimagjinueshme.
Kombëtarja — sfidat dhe synimet
Realiteti është i pahijshëm: kombëtarja shqiptare ka rrugë të gjatë për të ecur. Në kualifikimet për EuroBasket 2025, përfunduam me rekord 1-7 dhe u eliminuam. Në raundin e parë të Para-Kualifikimeve për Kupën e Botës 2027, mbaruam në fund të grupit me 1-3.
Por statistikat nuk tregojnë gjithçka. Çdo përvojë ndërkombëtare ndërton bazën për gjeneratën tjetër. Në Lojërat e Mesdheut 2009, Shqipëria mbaroi në vendin e gjashtë — një rezultat që tregoi se në turne të shkurtra, mund të konkurrosh.
Ekipi femëror ka histori edhe më premtuese — u kualifikua tre herë për Lojërat e Mesdheut: në Latakia 1987, Athinë 1991, dhe Pescara 2009. Një tregues se talentet ekzistojnë, por nevojitet strukturë për t’i zhvilluar.
Ku po shkojmë tani?
Basketbolli shqiptar nuk është në kulmin e tij — ende jo. Por është në rritje. Superliga ka 10+ ekipe konkurruese, atmosfera po rikthehet në palestrat, dhe gjenerata e re po gjen në këtë sport një identitet që nuk e gjejnë dot në futboll.
Sfida kryesore mbetet investimi. Ndërsa futbolli merr vëmendjen mediatike dhe mbështetjen financiare, basketbolli vazhdon të mbështetet kryesisht në pasion lokal. Nëse do të kishim palestrat e modernizuara, programe për të rinjtë, dhe staf trajnimi profesional në nivel kombëtar — basketbolli shqiptar do të mund të bëhej forca rajonale.
Tani, sytë janë te Beselidhja. A do ta mbajnë rekordin e paprekur? A do ta thyejë Tirana apo Apolonia dominimin? Dhe më e rëndësishmja — a do të vazhdojë kjo valë e interesit tek brezat e rinj?
Nëse kjo sezonë ka treguar diçka, është kjo: basketbolli shqiptar nuk është vetëm nostalgji për vitet ‘70. Është e tashmja dhe e ardhmja e sportit tonë të dytë më të dashur. Dhe kësaj radhe, gjenerata e re po e merr me seriozitet.